Geçen ay oldukça ilginç bir gelişme yaşandı. Azerbeycan ve Orta Asya gaz ve petrolünü Avrupa’ya taşıyacak olan Nabucco enerji projesine Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi de katıldı.

Birleşik Arap Emirlikleri’nden bir petrol şirketi Irak Kürdistanı’ndan çıkarılacak doğalgazla petrolün Avrupa’ya taşınması için bölgede 8 milyar dolarlık yatırıma başladı. Bu şirket aynı zamanda Nabucco’nun da ortağı.

Nabucco 2014 yılında faaliyete başlıyor. Boru hatı hemen hemen tamam ancak, Azerbeycan’ın yeterli miktarda gaz ve petrolü hazırlaması bekleniyor. Irak Kürdistanı gazı ve petrolü içinse 2014’ü beklemek gerekmiyor.

Bir, bilemediniz iki yıl içinde enerji akışının sağlanacağı, boru hattından yılda 30 milyar metreküp doğal gaz, günde ise  2 milyon varil petrol sevk edileceği söyleniyor. Kürdistan’daki gaz rezervlerinin Avrupa’nın 25 yıllık ihtiyacanı karşılayacağı da iddia ediliyor.

 Hem Kürdistan‘ın hem de Türk-Kürt ilişkilerinin geleceği açısından bu gelişmenin önemli olduğunun altını çizmemiz gerekiyor. Avrupa bundan böyle Kürt gazı ve petrolünü kullanacaksa şayet bunun kaçınılmaz olarak bir takım siyasal sonuçları olacaktır.

Bundan olsa gerek Irak’ın merkezi yönetimi anlaşmaya karşı çıkıyor. Bu anlaşmanın Kürdistan’ın bağımsızlığını güçlendireceğini iddia ediyor ve anlaşmayı geçersiz sayıyor. Türkiye’nin de anlaşmadan hoşnut olmadığı bilgileri geliyor ancak, Türkiye bu güne kadar ciddi diyebileceğimiz bir tepki göstermedi.

Türk devleti bu aşamada sessiz kalmayı tercih etmişe benziyor. Türk şirketlerinin Kürdistan’ın birçok bölgesinde petrol çalışmaları yürüttüğü ve Kürt yönetiminin bunlara destek verdiği biliniyor. Bu da Türkiye’nin görünürden farklı bir politika izlediğini gösteriyor.

Nabucco Projesi, Rusya’nın enerji alanındaki tekelini kırmak amacıyla Avrupa’nın, daha doğrusu Almanya‘nın projesi. Bu proje Avrupa‘nın alternatif enerji arayışında önemli bir yer tutuyor. Almanya, Avusturya, Bulgaristan, Macaristan, Romanya ve Türkiye’nin ortağı olduğu Nabucco‘nun önemi Kürt gazı ve petrülüyle birlikte artmışa benziyor. Amerika’nın da bu projeye destek verdiğini belirtmek gerekiyor. Nabucco bir Avrupa-Amerika projesi olarak geleceğe uzanıyor.

Tabii, Avrupa’nın Kürdistan gazı ve petrolünü alması demek,  Kürdistan  ve Türkiye’yle iyi ilişkiler kurması demek. Bu aynı zamanda Türkiye’nin Kürt sorununun barışçıl demokratik çözümünün sağlanması da demek.

Gaz ve petrol akışının sorunsuz sağlanabilmesi için herşeyden önce Türkiye’nin Kürtlerle savaşının sona ermesi gerekiyor. Savaşın devam etmesi halinde boru hattı tehlikeye girecektir. Bütün yatırımlar ve anlaşmalar boşa gidecektir. Dolayısıyla PKK’nin dikkate alınması ve Kürt sorununun kalıcı olarak çözülmesi kaçınılmaz hale geliyor.

Bunun tersini iddia eden gözlemcilere de rastlanıyor. Avrupa ve Amerika’nın Güney Kürtleriyle birlikte PKK’nin tasfiyesine gideceği de söyleniyor. Ancak bu pek gerçekçi gelmiyor. Zira, PKK’nin askeri yöntemlerle tasfiye edileceğine kimse ihtimal vermiyor. Geriye PKK’nin ikna edilerek sürece dahil edilmesi kalıyor. Bu seçenek daha ağır basıyor.

Öte yandan CHP’deki değişimi de bu projenin bir parçası olarak okumak gerekiyor. Yeni CHP’nin, daha doğrusu Kılıçdaroğlu’nun arkasında Avrupa Birliği‘nin özellikle de Almanya‘nın olduğu söyleniyor.

Öyle midir değil midir onu bilemem ancak bilebildiğim, Erdoğan’a verilen dış desteğin giderek azalmakta olduğudur. CHP’nin Kürt meselesindeki açılımları da  bu meselenin yakın gelecekte CHP’ye havale edileceğini gösteriyor.

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise Almanya-Irak Kürdistanı ilişkilerinin giderek gelişiyor olmasıdır. Hem ekonomik hem de siyasal ilişkiler giderek gelişiyor. Federal Kürdistan Hükümeti‘nin Alman enerji şirketi RWE ile yaptığı anlaşmanın yankıları sürüyor.

Almanya, Kürdistan‘da ekonomik verimliliği arttırmak amacıyla da önemli çalışmalar yapıyor ve  Güney Kürtleriyle ilişkilerinde bahar havası yaşıyor. Uzunca süren bir suskunluğun ardından Kürt sorununun Almanya’da yeniden gündeme gelmiş olması da bunu gösteriyor. Almanya’da savaş karşıtı sesler yeniden giderek yükseliyor.

Bunun yukarıda sözünü ettiğim Nabucco anlaşmasıyla bağlantılı olduğu gözleniyor. Nabucco Projesi’nin danışmanlığını Almanya’nın eski dışişleri bakanı Joschka Fischer yapıyor. Fischer’in Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliğini aktif olarak desteklediği biliniyor. Eski solcu yeni enerji danışmanı Fischer, Nabucco projesinin Türkiye’nin Avrupa ile ilişkilerini güçlendireceğini söylüyor ve Avrupa kamuoyunun süreç içerisinde bu ülkenin üyeliğine destek verebileceğini iddia ediyor.

Kürt sorununu çözmemiş bir Türkiye’nin Avrupa Birliği yolunda ilerlemesi gibi, Nabucco boru hattını güvenli işletmesi de olası gözükmüyor. Avrupa’nın bu yüzden inisiyatif alması mantıklı görünüyor.

Türkiye’nin Başbakanı Erdoğan, önceki yıl Brüksel ziyaretinde Nabucco‘yu  Avrupa’ya karşı ‚şantaj aracı‘  olarak kullanmıştı.  Kıbrıs meselesinde, ‘Rumları ikna edin, yoksa hattı kullandırtmayız‘ diyen Erdoğan’ın şantajcı yaklaşımı Avrupa‘dan yoğun tepki almıştı. Türkiye’nin başbakanı sonradan geri adım attı atmasına ancak, onun niyeti anlaşılmıştı.

Nabucco’nun devreye girmesinin yakınlaştığı bir süreçte Erdoğan’nın güç kaybediyor olması insanı ister istemez düşündürüyor. Erdoğan’ın içeride ve dışarıda desteğinin azalması, liderini ve stratejisini değiştirmiş CHP’nin ağır ağır da olsa yükseliyor olması Türkiye’nin iç siyasi dengelerinin değişeceğini gösteriyor.

Tabii hem Nabucco anlaşması hem de iç siyasal gelişmeler Kürtlere önemli fırsatlar sağlıyor. Enerji ihtiyacını Kürdistan’dan karşılayacak olan bir Avrupa’nın sadece Türkiye ve Irak’ta yaşayan Kürtleri değil, Avrupa‘da yaşayan göçmen Kürtleri de dikkate alacağını bilmek ve buna göre hazırlık yapmak önem kazanıyor.

Biz istesek de istemesek de ‘Kürt kartı’nın değeri artıyor. Kürt siyaseti, aydınları ve kurumlarının bunun farkında olmaları gerekiyor.

gunayaslan@hotmail.de