Avrupa Parlamentosu (AP) Hollandalı Hıristiyan demokrat üyesi Ria Oomen-Rujiten tarafından hazırlanan ‘Türkiye 2009 Avrupa Birliği İlerleme Raporu’ yarın Strasbourg’ta tartışılacak. Perşembe günü oylanacak olan raporda, yüzde 10 barajının kaldırılması, Kürtçe eğitimin önünün açılması, taş atan çocuklar için yeni düzenleme, Kürdistan'daki baraj yapımlarının durdurulması, koruculuğun kaldırılması ve azınlık haklarında reform yapılması isteniyor.

AP Genel Kurulunda yarın Türkiye raporu tartışılacak. Raporun genel kurulda oylaması ise 11Şubat'ta yapılacak. Rapor ile ilgili AP Yeşiller ve Liberal gruplarının değişiklik önergeleri vermeleri bekleniyor. Rapor üzerinde siyasi gruplar arasında yoğun Türkiye pazarlığı yapılıyor.

Rapor ile ilgili Liberallerin üzerinde uzlaştığı Yeşillerinde desteklediği Kıbrıslı Türklere yönelik izolasyonların kaldırılmasını içeren değişiklik önergesinin genel kurulda yapılacak oylamada kabul edilme olasılığının çok yüksek olduğu aktarıldı.

Türkiye’nin AB yolunda yol aldığı gelişmeleri kaleme alan 50 maddelik taslakta DTP, Kürt meselesi, PKK, Aleviler, azınlıklar, insan hakları, taş atan Kürt çocukları, barajlar, 301. madde, yüzde 10 seçim barajı, sendikal haklar, köy koruculuğu, Ergenekon davası gibi konular öncelikli olarak ele alındı.

Raporda ayrıca NATO, yolsuzluklar, işkence, namus cinayetleri, enerji kaynakları, Nabucco, GAP, Siyasi Partiler Yasası, göçmenler, iyi komşuluk ilişkileri, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), AB’nin mali yardımları gibi pekçok konuda yer alıyor.

RAPORDA DİKKAT ÇEKEN BAŞLIKLAR

Karar taslağı ‘Türkiye’nin Üyeliğe Doğru İlerlemesi’ başlığıyla sunulsa da, AB’ye üyelik yolunda birçok başlıkta yaşanan duraksamalar ve gerilemelere dikkat çekiliyor. Raporda dikkat çeken bazı konu başlıkları ve değerlendirmeler şöyle:

SEÇİM BARAJI DÜŞÜRÜLMELİ

Rapor, DTP’nin kapatılması ve kimi yönetici üyelerinin tutuklanmış olmasından büyük endişe duyduğunu ve bu uygulamaların mahkum edilmesi gerektiğini belirterek, temsiliyette adaletin sağlanması için yüzde 10 seçim barajının aşağıya çekilmesini isteniyor. Bu konuda Türkiye’nin var olan büyük eksiklerini, Venedik Komisyonu ve AİHM’in daha önceki kararlarındaki içtihatları emsal alarak gidermesi öneriliyor.

OKULLARDA KÜRTÇE ÖĞRETİMİNİN ÖNÜ AÇILSIN

Raporda, Kürtçe’nin kullanılması üzerinde varolan yasakların kaldırılması, Kürtçe’nin bütün okullarda ve kamusal ve siyasi alanda öğrenilmesi ve kullanılması için gerekli yasal düzenlemeler ile alt yapı çalışmalarının yapılması Hükümet ve Meclis’ten isteniyor. Kürtçenin kamu hizmetlerinde yer alması, medyada tam olarak serbest olması ve Kürtçe konuşmalarda savcıların tahkikat başlatma istismarına açık olan anti terör yasalarının da lağvedilmesi isteniyor.

TAŞ ATAN KÜRT ÇOCUKLARINA YENİ DÜZENLEME

Raporda, kamuoyunda polise taş attıkları için tutuklanan Kürt çocuklarının Anti-Terör Yasası kapsamında yetişkinler ile aynı şartlarda mahkum edilmesi ‘kabul edilemez’ olarak niteleniyor. Bu konuda AKP hükümetinden çocukları hapse attıran yasaların iptali isteniyor.

KÜRT MESELESİ

Ria Oomen-Rujiten’in raporunda, geçen yılki raporda yer alan ‘Kürt meselesinin çözümü için siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlu kapsamlı bir çerçeve planının gerekiyor’ cümleleri yer almazken, anayasal bir değişim ile farklı kimlik ve azınlıkların kabul edilmesi gerektiğine vurgu yapılıyor. Raporun pek çok yerinde Kürtlerden ‘Kürt kökenli Türk vatandaşlar’ diye söz edilirken, vatandaşlık kavramının genişletilmesi salık veriliyor.

ENERJİ HATLARI PKK’YE BAĞLI

AB-Türkiye ilişkilerinin derinleştirilmesi başlığı altına alınan ‘enerji kaynakları’ konusuna da değiniliyor raporda. Türkiye’nin başta NABUCCO enerji nakil hattı projesini imzalamış olması övülürken, PKK’den silahlı eylemlerine son vermesi isteniyor. Raporda, çelişkili bir biçimde PKK’nin Türk hükümetinin siyasi inisiyatifine cevap vermesi ve silah bırakması isteniyor. Raporun bu bölümündeki cümleler ile enerji nakil hatlarının geleceğinin de Kürt sorunu ile bağı da itiraf edilmiş oldu.

KÖY KORUCULUĞU KALDIRILSIN

Hollandalı Parlamenterin raporunda, PKK’ye karşı mücadele gerekçesiyle kurulan ve binlerce suça karışan Köy Koruculuğu sisteminin kaldırılması isteniyor.

ALEVİLER VE İNANÇLAR SORUNU

2009 İlerleme Raporu’nda, Türkiye’de varolan dini azınlıkların haklarının kabul edilmesi isteği yenilendi. Cem Evlerinin ‘resmi ibadethane’ olarak kabul edilmesi, Süryani ve diğer Hıristiyan azınlıkların serbestçe ibadet etmesi, taşınmaz mal hakkı edinmesi raporda yer alan talepler arasında bulunuyor. Raporda, Mor Gabriel Manastırı’nın taşınmaz ve özel mal varlığı haklarına el konulmaması, devletin bu haklara özenle riayet etmesinin de altı çiziliyor.

SENDİKAL HAKLAR TANINMALI!

Türkiye’de var olan sendikal hakların uluslararası sözleşmelere uygun olarak yeniden düzenlenmesi çağrısı yapılan rapor, geçen Kasım ayında 20 kadar sendikacının tutuklanmasını eleştirdi. Raporda, işçilerin grev haklarına riayet edilmediği, hükümetin sendikaları yeterince muhatap almadığı, sendikaların faaliyetlerinde engeller ile karşılaştıkları ve hükümetin bunları gidermesi beklentisi dile getiriliyor. Türkiye’den ‘göçmen ve mülteciler ülkesi’ olarak söz edilirken, hükümetten bu konuda insan haklarına uyması, var olan uluslar arası sözleşmelerin gereğini yapması ve bu konuda AB ile işbirliği içinde bulunmasının önemine işaret ediliyor.

BARAJ İNŞAATLARI DURDURULSUN!

Başta Hasankeyf, Ilısu ve Kürdistan’da inşa edilen ve edilmek istenen barajların, AB Komisyon ve Konsey yetkililerince GAP bölgesinde yapılacak derin ve detaylı bir araştırmasına kadar durdurulması da talep ediliyor. Raporda, Türk makamlarının bölgede (Kürdistan) tarihsel kültürel zenginlikleri muhafaza ederek saygı göstermesi, çevre sorununa dikkat etmesi, barajların yapımı ile yerlerinden göçertilecek olan onbinlerce kişinin yaşayacağı sorunları şimdiden hesaba katması önemle vurgulanıyor.

AB MALİ YARDIMLARININ ŞEFFAF KULLANILMASI İSTENDİ

İlerleme Raporu’nda, AB’nin üyelik öncesi hazırlıklar için Türkiye’ye yaptığı mali yardımların uygun kullanılmadığının AB Sayıştay Mahkemesi tarafından tespit edildiği hatırlatılırken, bu sorunların giderilmesi de Ankara ve Brüksel yetkili makamlarından talep ediliyor.

Türkiye’ye verilen söz konusu finansal yardımların öncelikle üyelik kriterlerine uyum ve reformların uygulanması amacıyla yapıldığının altı çizilen raporda, bu sahada AB ve TC’nin mevcut durumu ortaya seren bir rapor için gerekli çalışmayı başlatması isteniyor.

UCM KABUL EDİLSİN, BİRLEŞİK KIBRIS İÇİN ÇABA HARCANSIN

Türkiye’nin Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM/TPI)’nin statüsünü kabul ederek, siyasi ve hukuki yükümlülük altına girmesinin sağlanmasının da istendiği raporda ayrıca, Kıbrıs’ın iki toplumlu bir yapıya dayanan federal bir bütünlüğe kavuşması için Türkiye’nin üzerine düşeni yapması gerektiği vurgulandı. Ege’de bulunan ve nüfusları 100-200 kişi arasında olan Gökçeada ve Bozcaada’da Yunan ve Türk kültürünün eşit derecede yaşamasının olanaklarının yaratılması da üyelik yolunda yapılması istenenler arasında yer alıyor.

ERGENEKON SORUŞTURMASI BASINA AÇIK YÜRÜTÜLSÜN

Raporda, Türkiye’de asker-sivil ilişkilerinin AB standartlarına uydurulması istenirken, Ergenekon ‘cinayet şebekesi’ olarak nitelendiriliyor. Hükumetin, başta Ergenekon olmaz üzere benzeri yapılanmaların üzerine gitmesi, Ergenekon Soruşturması’nın basına açık bir şekilde derinleştirilerek yürütülmesinin önemine de değiniliyor.

Türkiye’nin yolsuzlukların ciddi boyutta olduğu, siyasi partilerin mali kaynaklara ulaşmadaki sorunları ve var olan engellerin aşılması da tasarıda dikkat çeken bir diğer nokta oldu.

ANF NEWS AGENCY